Wat is Bodypercussion – Bodypercussie?

Bodypercussion of bodypercussie is eenvoudig gezegd ritmes maken met alleen je eigen lichaam, dus zonder instrumenten, hulpmiddelen of attributen. Een combinatie van stampen, klappen en op je lichaam slaan. Je kunt het ook BodyDrumming, BodyMusic of LichaamsPercussie noemen.

Bodypercussion is voornamelijk bekend als een middel om ritmes te kunnen spelen zonder instrumenten. Maar eigenlijk is het ook een bewegings- en dansvorm, waarbij je tijdens (en ook door) je bewegingen je eigen ritmische begeleidingsmuziek maakt. Bij beroemde body percussie artiesten zie je dan ook dat de bewegingen er heel vloeiend uitzien. Hoe soepeler de bewegingen bij body-percussie, hoe vloeiender en relaxter het gespeelde ritme klinkt
Er zijn veel verschillende vormen en varianten van body percusion, die worden verderop besproken

Geluiden bij Bodypercussion

Percussie-instrumenten produceren hun geluid wanneer ze geslagen, geschraapt, gewreven of geschud worden om trillingen te produceren. Deze technieken kunnen ook worden toegepast op het menselijk lichaam. Het lichaam bevat ook een aantal unieke mogelijkheden, waarvan de eenvoudigste zijn: stampen met de voet, op de dijen, buik of borst slaan met de platte hand, handen klappen en vingers knippen.
Bron: Wikipedia Engels

De basisgeluiden van bodypercussie

Traditioneel zijn de vijf belangrijkste bodypercussie geluiden (in volgorde van de laagste naar de hoogste toonhoogte):
-Stomp of Stamp: stampen met de voeten tegen de vloer of een resonerende ondergrond.
– Met de vlakke hand op de borst slaan.
-Pat of Pets: slaan op één of op beide bovenbenen met de handen.
-Clap of Klap: in de handen klappen.
-Snap of Klik: met de vingers knippen met de duim en middelvinger.

bodypercussion, body percussion, body percussie, bodypercussie, bodymusic, body music, lichaams-percussie

Variaties in het geluid zijn mogelijk door het veranderen van de speeltechniek. Op verschillende manieren in de handen klappen zal bijvoorbeeld de toonhoogte en klankkleur veranderen. Met de platte hand op de borst slaan geeft een ander geluid dan met de vuist.

Er zijn nog tal van andere mogelijkheden. Bijvoorbeeld het slaan op de borst of buik, fluiten, met de handen of vingers op de wangen slaan met een open mond, te klikken met de tong, grommen en op de billen slaan.
Niet iedereen kan overigens (hoorbaar) in de vingers knippen, dus deze mogelijkheid wordt soms weggelaten omdat hij voor sommige mensen te moeilijk is.

Geschiedenis Bodypercussion

Body percussion of lichaamspercussie is natuurlijk niet door de moderne mens uitgevonden, maar heeft over de gehele wereld vele oorsprongen, uitingsvormen en oudere voorlopers. De eerste instrumenten van de oer-mensen waren stenen of stokken die ze tegen elkaar sloegen, of boomstammen die ze uitholden. Daarvoor gromden, zongen en dansten ze al rond het kampvuur, zichzelf begeleidend met klappen, stampen en ritmische geluiden die ze met hun lichaam en mond maakten. Bodymusic of Bodypercussion was de 1e vorm van muziek die mensen maakten.
Op enkele Polynesische eilanden in de Stille Zuidzee (waar doorgaans weinig invloeden van buitenaf komen) zijn er inwoners die muziek maken door op hun dijen en borst te slaan

Video’s bodypercussie

Op onderstaande video een mooi overzicht over verschillende moderne vormen van bodypercussion en body music over de hele wereld.

  1. Take 1: Beweeg op de beat! Heel funky bodypercussie video.
  2. International Body Music Festival: leuk overzicht van muziek en percussie van over de hele wereld.
  3. The Percussion Show: onhaalbaar om zelf ooit te doen, maar wel leuke lichaamspercussie om naar te kijken en luisteren. Misschien op veel lage tempo, of met veel minder slagen-klappen?
  4. Tummy Talk, an Epic Drum Solo: erg grappig deze, trommelen op een sumo-worstelaar :-).
  5. Body Percussion Sounds & Rhythms les-DVD Trailer: de basisgeluiden en slagen van body percussie voorgedaan door Richard Filz.

Bekende Body-Percussionisten Video’s

Een YouTube afspeellijst met video’s van bekende body percussionisten. Hieronder staan de verschillende video’s op volgorde in een lijstje benoemd.

  1. Keith Terry, een over de hele wereld meest gewaardeerde en briljante body-percussionist uit California USA. Eén van de pioniers en oprichter van het International Body Music Festival (IBMF).
  2. Peter Stavrum Nielsen of Pete uit Denemarken. Zat bij Stomp en is afgestudeerd drummer.
  3. Barbatuques, een groep uit Brazilië, combinatie van body percussie met vocale percussie en ook zang.
  4. Stomp!, de wereldberoemde theatergroep, brengt in theaters een combinatie brengt van body-percussion en trash-percussion (ritme met gebruiksvoorwerpen).
  5. Mayumana, een bekende Israelische theatergoep uit Tel Aviv, die dans, zingen en (body) percussie combineren.

Bekendere vormen van Bodypercussion

Er zijn een aantal dans- en muziekvormen die veel van body-percussion weg hebben, zogenaamde lookalikes. Waarschijnlijk ken je deze hieronder wel.

Tapdansen

Tapdansen, bekend geworden door Fred Astaire in de Hollywood-film in de jaren. Een mengeling van Stepdance, Clogdance (door Engelse immigranten meegenomen naar Amerika) en Afrikaanse dansen. Ontstaan halverwege de 19e eeuw bij de opkomst van de Minstrel Shows in America. Bij Tapdansen worden alleen de voeten gebruikt.

Stepdance

De Ierse Stepdance, een soort tapdance met de armen langs het lichaam. Bekend geworden door de theatervoorstelling Riverdance.

Dijenkletsen

Dijenkletsen of Schuhplattler, waar er tijden het dansen als springend op de benen en schoenen geslagen wordt met de handen. Ook wordt er bij het Dijenkletsen geklapt, gestampt en op de grond geslagen.

Flamenco Handen Klappen – Palmas

Bij Flamenco wordt er met de handen (palmas) geklapt en met de hakken gestampt door de dansers en danseressen. Daar is het ook een echt instrument. Soms klappen meerdere mensen tegen elkaar in, wat klinkt als complexe ritmes.
Vergelijkbaar klappen komt voor in Gamelan muziek uit Java – Indonesië, daar heet het Keplok.
Bij de bekende en eenvoudigere Sevillanas is het zelfs onderdeel van de dans om mee te handenklappen.

palmas, klappen, flamenco, body, music, percussion, percussie

Andere bekende vormen bodypercussie

  • Human Beatbox, met je stem een drumstel, drumcomputer, percussie of hewoon een ritme nadoen.
  • Gorilla’s en Chimpansees roffelen op hun borst om indruk te maken (jezelf op de borst slaan :-).
  • En de klompendans uit Nederland is natuurlijk ook een soort rudimentaire body percussie op de vloer.

Onbekendere vormen bodypercussion

Vocale Percussie (vocal percussion)

Bij Vocale Percussie (of vocal percussion) worden met stemgeluiden percussie- en drum-instrumenten nagedaan. Voorbeelden van geluiden die goed werken bij stem-percussie zijn bijvoorbeeld: toem, doem, die, da, pa, boem, ta, tsji, tie. Meestal beginnen de geluiden met een scherpe medeklinker, gevolgd door een korte of lange klinker.

Wikipedia (Engels) over vocal percusssion of stempercussie.

Kannakol is een Zuid-Indiase soort vocale percussietaal die geoptimaliseerd is om ritmes zo goed en snel mogelijk mee te kunnen spreken. Kannakol i s iets heel anders dan het Noord-Indiase ‘Tabla Bol’, wat gebruikt wordt om de slagen en vingerzettingen voor op een Tabla of Mridangam vocaal te kunnen uitdrukken.

Stepping

Stepping, een Afro-Amerikaanse stamp-dans die een combinatie is van de Zuid-Afrikaanse Gumboot Dance (met rubberlaarzen), Afrikaanse voet-dansen, en de zogenaamde Exhibition Drill (complexe marcheer patronen voor militaire parades). Bij Stepping battelen groepen (zoals bij breakdance) vaak met elkaar met body percussion en schreeuwend yellen. De speelfilm ‘Stomp the Yard” gaat grotendeels over Stepping.

Hambone

Juba, Pattin’ Juba of Hambone, een van oorsprong Afrikaanse dans die door de slaven uit Congo naar America is meegenomen. Hambone wordt zittend gedaan en er wordt voornamelijk op de benen en de romp geslagen. Er werden zo op de plantages ritmes gespeeld op het lichaam, omdat instrumenten en drums verboden waren voor slaven.
Hambone is duidelijk 1 van de voorlopers van Body Percussion

Gumboot

Gumboot (rubberen laarzen) is een dansstijl die ontstaan is in de goudmijnen in Zuid-Africa. De slaven daar mochten niet praten, en communiceerden met elkaar door te stampen, te klappen en op hun rubberen laarzen te slaan

Roemeense Zigeuner Dans

Fascinerende uptempo dans van de zigeuners uit Roemenië. Heeft iets weg van Flamenco (dat natuurlijk ook van de zigeuners af komt) vermengd met bodypercussie. In de titel van één van de video’s wordt het een Ritme-spel genoemd. Wordt vaak begeleid met de bekende onnavolgbare, uptempo Roemeense muziek.

Haka

Het Nieuw Zeelandse Rugby-team voort voorafgaande aan een wedstrijd voor de tegenstander de zgn Haka op, een traditionele Polynesische oorlogsdans zonder muziek met ritmische bewegingen.

Overige onbekende vormen bodypercussie

  • Taketina is een combinatie van bodypercussion, spiritualiteit en therapie enkomt oorspronkelijk uit Duitsland

Video’s onbekendere vormen van Bodypercussion

  1. Armpit Music, een soort bodypercussie uit Ethiopië.a
  2. Catira is een Braziliaanse dans met veel body percussie. Cowboys met cowboylaarzen stampen klappen en zingen, onder begeleiding van een gitarist.
  3. Saman is een dans uit Indonesië waar de dansers op hun knieën zitten, zingen, klappen en op hun dijen en borst slaan. Oorspronkelijk alleen door mannen. Kijk voor de bodypercussie vanaf 4:05.
  4. Er is ook een met Saman vergelijkbare traditionele Jaroe dans uit Sumatra (kijk vanaf 1:25).

Klappen of in de Handen Klappen

In de handen klappen is samen met de stem het oudste instrument ter wereld, omdat ze allebei “ingebouwd” zijn in ons lichaam. We hebben er niets voor nodig, en je hoeft voor allebei niets te leren: iedereen kan zijn stem gebruiken en in zijn handen klappen.

Klappen als Oerinstrument

Wat deden mensen in de oertijd als ze ’s avonds in het donker bij elkaar zaten?
Juist! Verhalen vertellen. Of zingen, klappen en dansen. En nog steeds als mensen samen zitten rond een vuur, wordt er vaak gezongen en in de handen geklapt bij gebrek aan instrumenten, vooral in afgelegen streken en bij primitieve culturen.
Klappen, zingen en dansen / bewegen zijn ook de meest voor de hand liggende dingen bij alle soorten muziek. Kijk maar naar wat kleine kinderen doen bij muziek. Precies: bewegen / dansen, klappen en zingen.

bodypercussion, bodypercussie, body beats, handen klappen, hand clap - clapping

Verschillende soorten van Klappen

Applaus is in onze cultuur de meest voorkomende manier van handenklappen, om zo waardering te laten blijken voor een prestatie, optreden, presentatie of persoon.

En bijna iedere cultuur kent het meeklappen met de muziek.
In Afrika of India is het zelf een manier waarop het publiek als het ware deel kan nemen aan het optreden, wat dan ook eigenlijk geen optreden is maar meer een uitnodiging tot deelname. Zo blijf je niet alleen toeschouwer, maar maak je al klappend ook echt deel uit van het muzikale gebeuren (dat kan overigens ook door dansen).
Dit gebeurt in het Westen bijvoorbeeld ook bij Gospel en Jazz.
Bij bepaalde soorten muziek is het “not done” om mee te klappen, zoals bijvoorbeeld bij Klassieke Muziek.
Ook bij body-percussion of lichaamspercussie wordt er veel geklapt.

Klapspelletjes / Clapping Games

Klapspelletjes (Clapping Games) worden vaak op de lagere school op het schoolplein gespeeld. Twee kinderen staan tegenover elkaar en klappen op elkaars handen. Vaak gebeurt dit op een kinderliedje, bijvoorbeeld “Ik stond laatst voor een poppenkraam” of “Daar kwam een jager”.
De laatste jaren zijn er onder invloed van Youtube veel nieuwe klapspelletjes ontstaan die je alleen kunt doen, eigenlijk meer een soort ‘kunstjes’.
Een variatie hierop is de Cup-song, die je met bekers doet in een kring op de grond, of aan tafel.

Viking Clap

Bij het EK voetbal 2016 is de zogenaamde “Viking Clap”, of ‘Volcano Clap’, of ‘Viking War Chant’ bekend geworden bij en na de wedstrijden van IJsland. 1 persoon geeft twee harde klappen op een grote trom, en iedereen antwoord met een klap in de handen boven het hoofd en roept “Hoe!”.

viking clap, vulcano clap, Viking War Chant, iceland, EK voetbal 2016

Er is een verhaal dat de Viking Clap oorspronkelijk een oorlogskreet was om de vijand te imponeren (een ander soort wedstrijd :-).

Boek Bodypercussion / Bodypercussie

Een leuk en toegankelijk boek met DVD en CD om de beginselen van body percussie te leren is ‘Body Percussion Sounds and Rhythms’ van Richard Filz.

Voorkant van het boek over body percussie: body percussion sounds and rhythms

Achterkant van het boek over body percussie: body percussion sounds and rhythms

Links Bodypercussion


  • Extern
  • Bodypercussion in het Engels op Wikipedia.
  • SchoolTV over bodypercussie in de klas.
  • Kijk op Youtube voor meer videos over bodypercussie.

Over de schrijver van dit Artikel
Eigenaar en Creatief Directeur , Beenhakkers Slagwerk
Hans Beenhakkers is Ritmekunstenaar, afgestudeerd Percussionist, opgeleid Drumcircle en Health Rhythms Facilitator, ervaren en enthousiast begeleider van Muzikale energizers, Multi-instrumentalist, RitmeCoach, Stembevrijder, Gediplomeerd Hatha- en Bhakti-Yoga Docent en heeft Psychologie gestudeerd. Hij is een expert op het gebied van ritme en ritmegevoel, kan jouw ritmegevoel perfect coachen, en wil iedereen het plezier van ritme spelen laten ervaren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *