Wat is een Djembe – Djembee – Jembe?

Een djembé, djembe of djembee is een met touwen opgespannen trommel die met de hand bespeeld wordt. De drum komt uit West-Afrika en heeft de vorm van een soort vaas of beker, breed boven en smal onder. Bovenop is een een dun geitenvel  gespannen. Oorspronkelijk komen de djembés uit Mali en Guinee (in het Westen van Afrika) , en werden bespeeld door het Malinke volk. Ze worden nu ook in Ivoorkust, Senegal, Mali, Burkina Faso, Gambia, en andere landen in West-Afrika gemaakt en verkocht, voornamelijk aan toeristen :-).

In Afrika heeft ieder land of iedere regio zijn eigen soort (en vorm) trommels. In Ghana heb je bv de Ewe-drums. Je hebt daar ook de bekende talking drums van de Ashanti (die ook in het buurlanden Mali en Nigeria voorkomen).

djembe mali

De laatste jaren  zijn djembees enorm populair geworden en worden wereldwijd bespeeld. Dit komt doordat het een trommel is waar ook met een beperkte techniek al een goed geluid uit te halen valt.  Ook fabrikanten van drums maken tegenwoordig fabrieksmatig djembés, vaak van kunststof of  fiberglas. Deze kunnen bedrukt zijn met fleurige patronen om ze aantrekkelijker voor het oog te maken. Door hun mechanische stem-mechanieken zijn ze gemakkelijker te stemmen, en vaak zijn ze van onbreekbaar en temperatuurs-bestendig fiberglas.

djembe - djembee - fiber - fiberglass

geschiedenis van de Djembee

De Djembe is voor het eerst onder de aandacht van Westers publiek gekomen door de Nationale Balletten van Guinee die in de jaren 50 door Europa tourden. In hun voorstellingen werden gebruiken en rituelen van verschillende ethnische groepen, en ritmes en dansen van wijd uiteenlopende spirituele achtergronden tot 1 voorstelling gecombineerd. De president van Guinee wilde daarmee vreemd genoeg juist de rituelen demystificeren en het “bijgeloof” terugdringen
In de jaren 60 kregen ook Ivoorkust, Mali en Senegal hun Nationale Balet, elk met hun eigen politieke agenda helaas.
Later emigreerden leden van diverse nationale baletten naar Amerika en Europa en gingen daar les geven

het bespelen van de Djembe

De Djembe kan zittend of staand bespeeld worden: tussen de benen met de onderkant op de grond, iets naar voren gekanteld en met de knieën vastgehouden. Staand dan hangt de djembé aan een band gekruist over de schouders van de bespeler.

De 3 basisklanken (slagen) die je op een djembe kunt spelen zijn:
1 bas, met de vlakke hand in het midden
2 (open) toon, met de volle vingers tegen elkaar aan de rand
3 slap (spreek uit slep), met de vingers licht gebogen in een kommetje iets over de rand slaan (tussen slap en bas in) In het Frans het deze slag “claqué”.

Het geluid dat een djembee produceert ligt tussen de 65–1000 Hz.
Hier een voorbeeld van het geluid van een djembe

Traditioneel word de djembe in Afrika gespeeld door mannen. Een djmebe-ensemble bestaat behalve uit djembe’s ook uit  2 of 3  Dun-duns of Dununs (sangban midden, dundunba bas and kenkeni kensedeni hoog), een bel en soms een shekere. Er zijn meerdere djembe’s in een ensemble voor de begeleidings-partijen De hoogste djembe praat door de begeleiding heen met solo-phrases / solo-zinnen.

Traditioneel wordt er in Afrika niet muziek en ritme gespeeld om naar te luisteren, maar om aan deel te nemen. Bijvoorbeeld om mee te dansen, zingen, klappen of om bij te werken. Muzikanten, dansers, zangers en omstanders maken allemaal deel uit van het ensemble, leveren een bijdrage aan het geheel en wisselen ook regelmatig van rol.

Enkele bekende djembé-spelers zijn Adama Dramé, Mamady Keita en de famile Camara.

Diversen Djembe

Het woord djembe wordt op verschillende manieren gespeld:
Djembé, djembee, jembe  jimbe, djembeh, dzjembee of yembe. Meervoud Djembés, Djembé’s of Djembees.

Bij Beenhakkers Slagwerk worden de djembés gebruikt in de DrumHappenings / Drumcirkel-Workshops en percussieworkshops.

Interne links:
Verzamelpagina over djembé, djembe of djembee.
Hoe span / stem  je een Djembe?

Externe links:
Pagina van Wikipedia
over Djembés in het Nederlands.
De Engelse pagina op Wikipedia over Djembees is veel uitgebreider.