Heb jij geen Ritmegevoel of een slecht Gevoel voor Ritme?

Iedereen heeft ritme en ritmegevoel (al denk jij dat misschien niet van jezelf :-). Het moet misschien alleen nog van de stoffige zolder gehaald worden en wat gecoacht, geoefend en getraind worden. Ritme is namelijk natuurlijk, zo natuurlijk als lopen, ademen, eten en drinken.

Oefeningen moeten voor beginners of mensen met een slecht gevoel voor ritme zijn lichaamsgericht. Daar ligt namelijk de basis van je ritmegevoel, in je lijf, in je eigen lichaam. Dáár moet je het dus ook trainen.

Geen gevoel voor Ritme?

Heel vaak klopt het niet als je denkt dat je geen gevoel voor ritme hebt. Meestal heb je eerder een gebrekkige motoriek, of ben je óf gewoon wat langzamer dan de anderen, en haak je dus snel af, met het idee dat je geen ritmegevoel hebt. Óf je hebt misschien nog nooit de goede oefeningen voor jou gedaan om ritmegevoel te ontwikkelen. Als je eenmaal achterloopt op de meeste andere mensen denk je dat je het gewoon niet kan, en doe je ook nooit meer moeite ervoor, of schaam je je er zelfs voor.
Een goede Ritmecoach kan je daarbij helpen.

Wat is Ritmegevoel?

Ritmegevoel , ‘gevoel voor ritme’ of maatgevoel is de vaardigheid regelmaat te kunnen horen, om de puls in de muziek te kunnen horen, en daar op te kunnen meespelen, meeklappen of meebewegen. Het wordt ook wel ‘maatgevoel’ genoemd.
Sommige mensen kunnen dit veel minder goed en snel dan de meeste andere mensen. Deze mensen denken dan dat ze geen ritmegevoel of gevoel voor ritme hebben, of een slecht ritmegevoel.

Als betekenis voor ritmegevoel wordt gegeven: gevoel voor muzikaal ritme.

Een ander omschrijving is de vaardigheid om mee te gaan (bewegen, zingen of tikken) met een ritme wat je hoort.

De Engelse vertaling van ritmegevoel is “Sense of Rhythm”.
Het grappige is dat het Engelse woord Sense weer op verschillende manieren vertaald kan worden: gevoel, maar ook betekenis, verstand, besef, zintuig, begrip, onderscheidingsvermogen.
Het werkwoord “to sense” vertaalt als: voelen, aanvoelen begrijpen, merken gewaarworden, zich bewust worden van.

Iemand met een goed ritmegevoel heeft voelt dus het ritme van muziek aan. Hij voelt de herhalingen in de muziek instinctief aan en is er zich gewaar van. Hij merkt instinctief dat er een ander ritme komt of als het ritme verandert.

Instinctief vertaalt dan weer als onberedeneerd, onbewust, onwillekeurig, vanzelf.
Dit betekent dat het denken er niets mee te maken heeft. Je moet ritme niet beredeneren met je hoofd, maar ‘als vanzelf’ aanvoelen in je lichaam. Je lichaam gaat als vanzelf op de muziek bewegen (of niet, als je dat afgeleerd hebt of nooit mocht natuurlijk :-).
Ooit opgemerkt dat kleine kinderen bijna allemaal spontaan gaan bewegen als ze muziek horen?

slecht ritmegevoel, geen ritmegevoel, slecht gevoel voor ritme of slecht ritme bij bijvoorbeeld muziek

Ritmegevoel aangeboren

Er is onderzoek gedaan waaruit waaruit blijkt dat pasgeboren baby’s de beat in muziek kunnen horen. In de hersenen van de baby’s werd een reactie gemeten als de downbeat (de 1 en de 3) in een ritme incidenteel werd weggelaten.
Hieruit kun je concluderen dat ritmegevoel aangeboren is. Het verdwijnt alleen als het niet geoefend en gestimuleerd wordt. Net zoals dat een perfect tweetalig jong kind de andere taal verliest als hij lange tijd alleen nog maar 1 taal spreekt.
Iedereen heeft dus van nature ritmegevoel, maar afhankelijk van de cultuur en het wel of niet veel horen van ritmische muziek of het blootgesteld worden aan muziekmaken wordt dit ritmegevoel dus óf verder ontwikkeld, óf raakt het ondergesneeuwd.

Interpersonal Entrainment in muziek

Entrainment is het synchoniseren van beweging en/of geluid door het ritme van een ander op te pakken en er in mee te gaan. Kort gezegd meespelen of meedansen met een ander / anderen.

Om samen muziek te kunnen maken moet je sowieso

  1. Zelf een ritme regelmatig kunnen spelen.
  2. De ‘beat’ of hartslag van de muziek of ritme kunnen voelen of horen.
  3. Het ritme van iemand anders op kunnen pikken en er mee mee kunnen spelen (exact hetzelfde ritme of een bijpassend ritme).

Gebrekkig Ritmegevoel

Er zijn verschillende soorten van gebrekkig ritmegevoel.

Bij beginners die vaak niet bij zingen, muziek of ritmische activiteiten mee kunnen doen:

  • niet in staat om de beat-pulse in wat voor muziek dan ook te horen
  • wel in staat om de beat-pulse te horen, maar niet in de maat kunnen meeklappen, lopen of bewegen.
  • wel in staat om mee te klappen in je eentje, maar niet in staat om mee te spelen samen met anderen.
  • wel in staat om mee te spelen samen met anderen, maar niet in staat om alleen mee te spelen.

Bij meer gevorderde mensen die muziek maken:

  • in staat om een maatsoort of ritme te tellen, maar niet wanneer je aan het spelen bent.
  • problemen om in meer dan 1 maatsoort of ritme te kunnen spelen.
  • in staat om een regelmatige beat te volgen, maar niet in staat om een ritme in de muziek te herleiden.

En je hebt ook mensen die steeds sneller willen, of juist langzamer

  • versnellen / jagen / rushing
  • vertragen / slepen / draging

Voor ieder van deze ritmische gebreken zijn er verschillende oefeningen.

Helemaal geen ritme?

In het Engels is er een term beat-deafness, ritme-doofheid. Mensen die het “de beat” van de muziek niet kunnen vinden. Het Engelse woord “beat” verwijst naar de hartslag van de muziek, de onderliggende puls waar je op danst, vaak de bas-drum. In een Amerikaans onderzoek waar zich een paar honderd mensen hadden aangemeld als beat-deaf, bleken er slecht 2 (!) “ernstige problemen” te hebben. De anderen DACHTEN alleen dat ze ritme-doof waren of ernstige ritmeproblemen hadden.

Wetenschappelijk onderzoek naar Ritmegevoel

Dr. Henkjan Honing geeft les aan de Universiteit van Amsterdam in muziekcognitie en schreef een boekje: Iedereen is muzikaal. Er is eigenlijk niks bijzonders aan ritmegevoel en het vermogen om goed naar muziek te luisteren zegt hij, iedereen kan het. In een artikel in de Volkskrant schrijft hij het volgende.


Uit onderzoek blijkt dat Noord-Amerikaanse baby’s van zes maanden verschillen horen in Bulgaarse ritmes. Dat ritmegevoel zit dus ingebakken.

Dr. Henkjan Honing

Er is ook een onderzoek gedaan waaruit bleek dat pasgeboren baby’s de maat in de muziek kunnen horen.

Ritmegevoel loopt parallel met taalgevoel?

Een artikel in “the Journal of Neuroscience” maakt melding vaneen onderzoek naar het verband tussen ‘ritmisch bewegen op muziek’ en ‘taalvaardigheden’. Mensen die muziek oefenen zouden zo ook hun leesvermogen vergroten.

https://www.nu.nl/wetenschap/3578844/mensen-met-ritmegevoel-hebben-goed-taalvermogen.html

https://www.bbc.com/news/science-environment-24124158

Ritmegevoel bij Dieren

Hieronder een YouTube afspeellijst met leuke filmpjes van dieren die Ritmegevoel hebben, oa Snowball de Kaketoe en Ronan de zeeleeuw.

Video-voorbeelden van slecht gevoel voor Ritme

De man in de video hieronder heeft een slecht ritmegevoel, maar misschien moet hij gewoon wat oefenen?

Als je beat-deaf bent kun je ook niet bewegen in de maat van de muziek, of samen met anderen. De vrouw hieronder gaat bij de steps-les voortduren in en uit de maat. Ze lijkt gewoon har eigen tempo in haar hoofd te hebben :-).

Trainen van Ritme

Ritmegevoel kun je trainen, eenvoudigweg door te oefenen. Deze oefeningen moeten voor beginners of mensen met een slecht ritmegevoel wel lichaamsgericht zijn. Daar ligt namelijk de basis van je ritmegevoel, in je lijf, in je eigen lichaam. Dáár moet je het dus ook trainen.
Alle oefeningen van een goede ritmecoach gaan dus ook uit van het lichaam.

Hieronder een video van de Universiteit van Nederland over Ritmegevoel trainen.

Manieren van Waarnemen

Mensen kunnen de wereld op 3 manieren waarnemen. Dat zijn ook manieren  hoe je kunt leren: met je Oren (audio), met je Ogen (visueel) of via je Lichaam (kinesthetisch en energetisch).
Meestal is 1 van deze vormen van waarnemen en leren heel goed ontwikkeld, en 1 heel slecht. Het is ook zaak om de slechts ontwikkelde waarnemingsvorm te trainen, dan kun je via die weg ook dingen oppikken.

Gevoel voor ritme trainen met Apps

Je kunt je ritmegevoel ook trainen met apps. Maar de meeste apps gaan dan vaak wel weer uit van notenschrift, wat voor veel mensen met weinig ritmegevoel niet erg praktisch is. Je ritmegevoel zit namelijk niet in de noten, of in het begrijpen van notenschrift, maar in je lichaam, in je lijf.En als je notenschrift gaat leren, dan gebeurt dat voornamelijk in je hoofd, en niet in je lijf.

YouRhytm is één van die apps en speelt verschillende ritmes, en je kunt de beat erachter instellen.


Laat je emailadres achter voor een link naar een heel goed bruikbare app om je ritmegevoel te oefenen, en voor nog veel meer ritmetips.

Links Ritmegevoel

  • externe links
  • Onderzoek naar gevoel voor ritme bij pasgeboren baby’s.
  • Afspeellijst van video’s van HenkJan Honing over Ritmegevoel enMuziekcognitie bij de Universiteit van Nederland.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *